Μοντέλο Ψυχολογικής Επιτυχίας: Κλειδί για την Επιτυχία

Στο προηγούμενο άρθρο μας, εξετάσαμε τη σημασία που έχει η ψυχολογική επιτυχία στην επαγγελματική και προσωπική μας πορεία. Αναλύσαμε πώς η αυτοπεποίθηση, η αίσθηση σκοπού και η αυτογνωσία παίζουν καθοριστικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων καριέρας. Καταφέρνουν να δημιουργήσουν έναν σταθερό θεμέλιο λίθο για την επαγγελματική ανάπτυξη. Στη συνέχεια λοιπόν, θα εμβαθύνουμε περισσότερο, παρουσιάζονταςτο μοντέλο ψυχολογικής επιτυχίας, που περιγράφει πώς συνδυάζονται οι αντικειμενικές και υποκειμενικές επιτυχίες για τη δημιουργία ενός δυναμικού κύκλου προσωπικής και επαγγελματικής αυτοβελτίωσης. Εστιάζουμε επίσης στη σημασία του επαγγελματικού σκοπού και της προσαρμοστικότητας, ιδιαίτερα σε περιβάλλοντα που χαρακτηρίζονται από αλλαγές, όπως η σύγχρονη αγορά εργασίας.

Μέσα από αυτό το άρθρο, θα μάθετε:

Το μοντέλο Ψυχολογικής Επιτυχίας

Στο παρακάτω σχήμα βλέπουμε πώς απεικονίζονται οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ της αίσθησης του σκοπού, της αυτοπεποίθησης, των στόχων, της προσπάθειας, της αντικειμενικής και υποκειμενικής επιτυχίας και της αλλαγής ταυτότητας. Οι παράγοντες αυτοί συμβάλλουν συνολικά  σε έναν κύκλο επιτυχίας που χαρακτηρίζει την προσαρμοστική, αυτοκατευθυνόμενη επαγγελματική απόδοση. Έρευνες έχουν δείξει ότι η αυτοπεποίθηση αναπτύσσεται σε θετικούς κύκλους ανατροφοδότησης με την επιδίωξη προκλητικών στόχων, την άσκηση σημαντικής προσπάθειας και την επίτευξη αποτελεσμάτων.

Hall,D.T. ,Chandler ^{Psychological success: When the career is a calling.,} Journal of Organizational Behavior,2005,26(165)

Η επιτυχία, είτε αντικειμενική είτε υποκειμενική, μπορεί να αποτελέσει τον καταλύτη για την ανάπτυξη της αυτοπεποίθησής μας. Όταν πετυχαίνουμε έναν στόχο, νιώθουμε ότι η προσπάθεια που καταβάλαμε ανταμείβεται. Αυτό μας βοηθά να δούμε τον εαυτό μας με μια νέα, πιο θετική οπτική. Η αναγνώριση από τους άλλους ενισχύει αυτή την αίσθηση, διαμορφώνοντας την επαγγελματική μας ταυτότητα και δημιουργώντας την πεποίθηση ότι μπορούμε να ανταποκριθούμε σε μελλοντικές προκλήσεις.

Παράλληλα, αυτή η εξέλιξη μπορεί να μας φέρει πιο κοντά στην κατανόηση του τι πραγματικά απολαμβάνουμε στη δουλειά μας, γεγονός που συμβάλλει στην προσωπική μας ικανοποίηση. Έτσι, η αυτογνωσία γίνεται εργαλείο για την περαιτέρω ανάπτυξη, καθώς διαμορφώνεται ένας θετικός κύκλος επιτυχίας: η αυτοπεποίθηση ενισχύεται, και η αυτοπεποίθηση με τη σειρά της ενδυναμώνει τη μελλοντική μας απόδοση.

Η αίσθηση σκοπού συντελεί στην ψυχολογική επιτυχία

Ο θετικός κύκλος ξεκινά από μια ισχυρή αίσθηση σκοπού και έχει ως αποτέλεσμα την εστίαση σε στόχους που αντικατοπτρίζουν το «Γιατί» μας. Αυτό οδηγεί στην προσπάθεια που απαιτείται για την επιτυχία και την εκτέλεση του στόχου. Με αποτέλεσμα την επιτυχία μας , τόσο την αντικειμενική όσο και την υποκειμενική, αλλά και την ανάπτυξη της αυτογνωσίας μας. Αυτή η νέα αίσθηση ικανότητας ενισχύει στη συνέχεια την εγκυρότητα και την αξία της αίσθησης του σκοπού. Είναι μια συνεχή, κυκλική διαδικασία που περιλαμβάνει την διερεύνηση  των προσωπικών στόχων, τις δοκιμαστικές προσπάθειες και τον αναστοχασμό της επιτυχίας. Όλα αυτά αποτελούν μέρος των διαδικασιών αυτοεξερεύνησης και διάκρισης της σταδιοδρομίας..

Έχοντας το αίσθημα του καλέσματος, είναι πιο πιθανό να επιτύχουμε τόσο αντικειμενικά όσο και υποκειμενικά. Αιτία είναι η αυξημένη εστίαση, η ταυτότητα και η αυτοπεποίθηση, ακόμη και αν μερικές φορές έχουμε  κακές επιδόσεις . Στο σημερινό ταχέως μεταβαλλόμενο περιβάλλον σταδιοδρομίας,  αντιμετωπίζουμε πολυάριθμες προκλήσεις και αποτυχίες. Όλα αυτά μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την αυτοεκτίμηση και την αυτοπεποίθησή μας. Ωστόσο, έχοντας αίσθημα σκοπού θα είμαστε καλύτερα εξοπλισμένοι για να πλοηγηθούμε σε αυτές τις δυσκολίες λόγω της “εσωτερικής πυξίδας” μας. Η κατεύθυνση, είναι υποκειμενική και έχει θετικό αντίκτυπο στην απόδοση στην εργασία , στην αυτοπεποίθηση και στη σαφήνεια της ταυτότητάς μας.

Σημαντικό ρόλο παίζει ο κύκλος ανατροφοδότησης που συνδέει τα αποτελέσματα της επιτυχίας με άλλους παράγοντες, όπως η αυτοπεποίθηση, ο σκοπός  και οι στόχοι. Ο  κύκλος αυτός της  ανατροφοδότησης ολοκληρώνει τη διαδικασία επιτυχίας και την κάνει αυτοενισχυόμενη, δημιουργώντας έναν συνεχή κύκλο επιτυχίας.

Η σχέση μεταξύ αντικειμενικής και υποκειμενικής επαγγελματικής επιτυχίας μπορεί να έχει δύο κατευθύνσεις. Η αντικειμένική επιτυχία μπορεί να οδηγήσει σε υποκειμενική επιτυχία και το αντίστροφο. Η υποκειμενική επιτυχία μπορεί επίσης να συμβάλει σε μεγαλύτερη αντικειμενική επιτυχία σε έναν συνεχή κύκλο. Αυτό δείχνει πώς η υποκειμενική επιτυχία μπορεί να είναι τόσο αποτέλεσμα όσο και κίνητρο για περισσότερη αντικειμενική επιτυχία στο μέλλον.

Κλήση και συγκυριακοί παράγοντες στην ψυχολογική επιτυχία

 Το παραπάνω σχήμα απεικονίζει ένα πλαίσιο στο οποίο περιέχονται οι παράγοντες που επηρεάζουν την ατομική δράση σταδιοδρομίας. Τέτοιοι είναι οι κοινωνικοοικονομικοί, οι δημογραφικοί, οικονομικοί ή κοινωνικοπολιτικοί παράγοντες. Όλοι αυτοί μας  διευκολύνουν ή  μας εμποδίζουν  να ακολουθήσουμε το «Γιατί» μας.

Στο σημερινό επαγγελματικό περιβάλλον, μεταβάλλεται συχνά και χαρακτηρίζεται από τεχνολογικές εξελίξεις και κοινωνικές ρυθμίσεις. Η πραγμάτωση μιας κλίσης εξαρτάται από την αλληλεπίδραση του ατόμου με το περιβάλλον και τις συνθήκες του..

Οι διακεκομμένες γραμμές στο παραπάνω σχήμα, με τις ενδείξεις Α, Β και Γ, απεικονίζουν συγκεκριμένους τομείς. Οι περιβάντολογικοί παράγοντες επηρεάζουν την αντικειμενική και υποκειμενική επιτυχία. Καθώς επίσης και την ικανότητα άσκησης της κλίσης του ατόμου. Οι επιρροές του πλαισίου μπορούν να επηρεάσουν διάφορους τομείς του μοντέλου. Παρακάτω παρέχουμε τρία παραδείγματα για να τονίσουμε ότι η πραγμάτωση μιας κλήσης υπόκειται σε συγκυριακούς περιορισμούς.

Η κοινωνικοοικονομική κατάσταση ενός ατόμου μπορεί να επηρεάσει την ικανότητά του να ακολουθήσει την κλίση του (το Α στο Σχήμα μας). Για παράδειγμα κάποιος έχει την κλίση να γίνει γιατρός. Είναι όμως παντρεμένος με παιδιά και δεν μπορεί να θέσει αυτή τη σταδιοδρομία ως προτεραιότητα. Γιατί δεν θα μπορεί να συντηρήσει οικονομικά τα παιδιά του κατά τη διάρκεια που θα σπουδάζει στην ιατρική σχολή.

Επίσης, οι οικονομικοί παράγοντες επηρεάζουν τη δυνατότητα άσκησης μιας κλίσης (το Β στο Σχήμα μας). Κάποιος που αναζητούσε εργασία κατά την διάρκεια της ύφεσης που έπληξε την Ελλάδα τα προηγούμενα χρόνια. Ήταν δύσκολο γι αυτόν να πετύχει επαγγελματική επιτυχία λόγω μειωμένων προσλήψεων και αυξημένων απολύσεων .

Το σημείο Γ βλέπουμς επίσης πώς μια οικονομική ύφεση μπορεί να εμποδίσει την επιδίωξη μιας κλίσης σε διάφορα στάδια.

 

Συμπέρασμα

Το “μοντέλο της ψυχολογικής επιτυχίας” δείχνει τη σχέση μεταξύ υποκειμενικών και αντικειμενικών αποτελεσμάτων σταδιοδρομίας, και παρουσιάζει την πολυπλοκότητα στην ανάπτυξή της. Πολλοί υποστηρίζουν ότι  οι αντικειμενικοί παράγοντες πρέπει να υπερισχύουν. Είδαμε όμως ότι σε ορισμένες περιπτώσεις τα υποκειμενικά στοιχεία είναι καθοριστικής σημασίας. Επίσης, οι υποκειμενικές  έννοιες όπως η ταυτότητα και η αυτοπεποίθηση δείχνουν πώς μπορούν να οδηγήσουν σε αντικειμενική επιτυχία. Σε περιβάλλοντα προκλήσεων συχνά καθοδηγούμαστε από παράγοντες όπως η ταυτότητα και η αυτοπεποίθηση και όχι μόνο από εξωτερικές ανταμοιβές όπως η θέση και τα χρήματα

Πρέπει λοιπόν να  προσαρμοζόμαστε  στις περιστάσεις όταν «κυνηγάμε» την κλίση μας. Επηρεάζεται τόσο από εξωτερικούς παράγοντες όσο και από την προσωπική μας δράση μέσα σε ένα δεδομένο πλαίσιο. Το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο παίζει σημαντικό ρόλο στις αποφάσεις σταδιοδρομίας , καθώς διαμορφώνει τους πόρους και τις ευκαιρίες που είναι διαθέσιμες για τη λήψη αποφάσεων.

Το κάλεσμα δεν είναι  προνόμιο που προορίζεται για τους προνομιούχους. Όλοι μας μπορούμε να ανακαλύψουμε τον πραγματικό σκοπό στη ζωή μας.

Η ανεργία παραδείγματος χάρη παρότι είναι μία αρνητική συγκυρία μπορεί να μας οδηγήσει να συνειδητοποιήσουμε  την κλίση μας. Έτσι ο αγώνας για  την εξεύρεση εργασίας να μας  αναγκάσει να εξερευνήσουμε διαφορετικά μονοπάτιατα οποία τελικά να μας οδηγήσουν στο πάθος μας. Επομένως, η κοινωνικοοικονομική κατάσταση μπορεί είτε να διευκολύνει είτε να εμποδίσει την αναζήτηση μιας κλίσης ανάλογα με τις προσωπικές συνθήκες του καθενός.