Δεξιότητες Σταδιοδρομίας για Επαγγελματική Ανάπτυξη

Οι δεξιότητες σταδιοδρομίας είναι ένα ζωτικό σύνολο δεξιοτήτων που σου επιτρέπουν να μαθαίνεις, να προσαρμόζεσαι, να προβλέπεις, να διερευνάς, να  ελέγχεις και να διαχειρίζεσαι τις μεταβάσεις. Οι δεξιότητες αυτές διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στην προσωπική και επαγγελματική σου ανάπτυξη. Συνδυάζουν χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς σου, καθώς και τις συμπεριφορές σου. Είναι απαραίτητες για την εξισορρόπηση της εσωτερικής πτυχής σου με την εξωτερική-κοινωνική πτυχή στη διαμόρφωση της καριέρας σου. Οι δεξιότητες αυτές βελτιώνουν τις αλληλεπιδράσεις σου με το εργασιακό και κοινωνικό σου περιβάλλον, καθώς και τη συμμετοχή σου στην αγορά εργασίας. Στη σημερινή πολύπλοκη αγορά εργασίας, χρειάζεται να αναλάβεις την ευθύνη για την ανάπτυξη των δεξιοτήτων σου, εστιάζοντας όμως παράλληλα και στην προσωπική σου ανάπτυξη.

Πάμε να δούμε τις πιο σημαντικές από αυτές τις δεξιότητες

Βασικές Προσωπικές Δεξιότητες

Θετική αυτοαξιολόγηση

 Είναι ένα ολοκληρωμένο, θεμελιώδες χαρακτηριστικό προσωπικότητας που περιλαμβάνει τέσσερα χαρακτηριστικά:

• την αυτοεκτίμηση, η οποία αναφέρεται στη συνολική αξία που αποδίδεις στον εαυτό σου ως άτομο
• τη αυτοαποτελεσματικότητα, η αξιολόγηση δηλαδή της ικανότητάς σου να αποδίδεις καλά σε διάφορες καταστάσεις
• την συναισθηματική σταθερότητα , να μην εστιάζεις στις αρνητικές πτυχές του εαυτού σου αλλά να είσαι σίγουρος, ασφαλής και σταθερός, και
• τον εσωτερικός έλεγχος (internal locus of control), ο οποίος είναι η πεποίθηση ότι τα γεγονότα στη ζωή σου εξαρτώνται από τη δική σου συμπεριφορά. Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά έχουν ένα κοινό: αφορούν όλα την αξιολόγηση της αξίας, της αποτελεσματικότητας και της ικανότητάς σου ως ατόμου.

Αν ως έφηβος διαθέτεις  θετική αυτοαξιολόγηση, είναι πιο πιθανό να διατηρήσεις μια αισιόδοξη και αφοσιωμένη στάση απέναντι στην επίτευξη των εκπαιδευτικών και επαγγελματικών σου στόχων.

Ως ενήλικας από την άλλη που εμφανίζει αυτά τα χαρακτηριστικά είσαι καλύτερα εξοπλισμένος. Μπορείς να αντιμετωπίζεις περίπλοκα καθήκοντα και να πετυχαίνεις σε  πιο απαιτητικές θέσεις εργασίας (δηλ. θέσεις εργασίας με υψηλότερα επίπεδα πολυπλοκότητας). Έτσι αποδίδεις αποτελεσματικά, χάρη στην εμπιστοσύνη σου στις ικανότητές σου και στις δυνάμεις που έχεις καλλιεργήσει.

Δημιουργικότητα

Να είσαι «ανοιχτός» σε νέες ιδέες και εμπειρίες, να είσαι ευαίσθητός στη ομορφιά, να επιθυμείς ποικιλία και πνευματική περιέργεια.

Να συμμετέχεις ενεργά  ως  έφηβος στη μαθησιακή διαδικασία με τη  σύνθεση και την ανάπτυξη ιδεών.

Και ως ενήλικας όμως όταν διερευνάς τις επιλογές σταδιοδρομίας σου , συχνά βρίσκεις πληθώρα απομονωμένων πληροφοριών και επιδεικνύεις  προθυμία να αλλάξεις την οπτική που βλέπεις τα πράγματα για να καταλήξεις σε καινοτόμες λύσεις στα προβλήματα

Συναισθηματική νοημοσύνη

Είναι ένας συνδυασμός πέντε δεξιοτήτων και χαρακτηριστικών που διαμορφώνεις στις αρχές της ζωής σου. Αποτελούν τον πυρήνα της προσωπικότητάς σου και  διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο τόσο στην επαγγελματική όσο και στην προσωπική σου ζωή. Ενισχύουν τις διαπροσωπικές σχέσεις και βοηθούν στην αποτελεσματική επίλυση προβλημάτων και τη λήψη αποφάσεων. Η συναισθηματική νοημοσύνη δεν είναι κάτι που μπορεί να μετρηθεί αντικειμενικά. Μπορείς ωστόσο να αποκτήσεις μια αίσθηση των δικών σου αντιλήψεων για τα δυνατά σου σημεία και τις αδυναμίες σου  σε καθεμία από αυτές τις διαστάσεις:

• Την αυτεπίγνωση, να είσαι ειλικρινής για τις πράξεις, τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές σου και πώς επηρεάζουν τους γύρο σου.
• Τον αυτοέλεγχο  να χρησιμοποιείς την αυτογνωσία για να διαχειριστείς τα συναισθήματά σου
• Την Ενσυναίσθηση. Δεν μπορείς να ελέγχεις πώς θα νιώσουν ή πώς θα επιλέξουν να αντιδράσουν  οι άλλοι. Παρόλα αυτά όμως μπορείς να αναγνωρίζεις τη συναισθηματική τους κατάσταση και να τους καθοδηγείς σε μία πιο συναισθηματική διαδρομή.
• Τα κίνητρα. Το πάθος για την εργασία σου για λόγους που υπερβαίνουν το χρήμα ή την κοινωνική σου θέση. Να επιδιώκεις τους στόχους σου με αισιοδοξία και επιμονή
• Τις κοινωνικές δεξιότητες.  Να διαχειρίζεσαι τις σχέσεις σου και να δημιουργείς κοινωνικά δίκτυα

Δεξιότητες Επίτευξης Στόχων

Κινητοποίηση για την επίτευξη στόχων

Τα κίνητρα προκύπτουν από την αλληλεπίδραση των στόχων, των συναισθημάτων και της αίσθησης της προσωπικής σου δράσης. Για να πετύχεις τους στόχους σου πρέπει να αναρωτηθείς:

• “Τι θέλω να κάνω;”.
• “Πόσο με ενδιαφέρει;” και
• “Νομίζω ότι μπορώ πραγματικά να το κάνω;”

Ως άνθρωπος  διαθέτεις ένα πλήθος αναγκών και ορμών που επηρεάζονται όχι μόνο από την έμφυτη φύση σου αλλά και από το περιβάλλον με το οποίο αλληλεπιδράς και στο οποίο αναπτύσσεσαι. Η επίγνωση των αναγκών ,η κατανόηση της έντασής τους, των μεταξύ τους σχέσεων και των τρόπων με τους οποίους μπορούν να ικανοποιηθούν βοηθούν στην παρακίνησή σου  Η διαδικασία του καθορισμού στόχων σε βοηθά να καθορίσεις πού θέλεις να πας στη ζωή σου. Θέτοντας σαφείς και ακριβείς στόχους, μπορείς να μετρήσεις την πρόοδό σου και να κατανοήσεις την επιτυχία σου. Τα κίνητρα σε ενθαρρύνουν να θέτεις μακροπρόθεσμους στόχους και να κάνεις μικρότερα βήματα για την επίτευξή τους. Με αυτό τον τρόπο  εξισορροπείς τον κίνδυνο ανάληψης δράσης με το πιθανό αποτέλεσμα, διασφαλίζοντας ότι οι στόχοι και οι ενέργειές σου εδράζονται στην πραγματικότητα.

Διεκδικητικότητα

Η έκφραση των σκέψεων και των απόψεών σου με σαφή και άμεσο τρόπο αποτελεί σημαντική πτυχή της διεκδικητικότητας. Περιλαμβάνει την ανάληψη ευθύνης για τις συνέπειες των πράξεών σου και την επίδειξη σεβασμού προς τους άλλους.. Με τη διεκδικητικότητα, μπορείς να ασκείς έλεγχο στη ζωή σου αποφεύγοντας  να είσαι υπερβολικά επιθετικός ή παθητικός.

Η διεκδικητικότητα δεν συνεπάγεται την παραβίαση των δικαιωμάτων των άλλων ή την καταπάτηση των ελευθεριών τους. Αντίθετα, περιλαμβάνει την έκφραση των σκέψεων και των απόψεών σου με σεβασμό και διακριτικότητα. Όταν δεν έχεις δεξιότητες διεκδικητικότητας, μπορεί να αγωνίζεσαι με  χαμηλή αυτοεκτίμηση και ικανότητες επίλυσης προβλημάτων. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μια αίσθηση ότι βρίσκεσαι εκτός ελέγχου και σε έλλειψη νοήματος στη ζωή. Είναι ζωτικής σημασίας λοιπόν να αναπτύξεις δεξιότητες διεκδικητικότητας για να διασφαλίσεις ότι  επικοινωνείς αποτελεσματικά τις σκέψεις και τα συναισθήματά σου και ότι τα δικαιώματά σου γίνονται σεβαστά.

Αίσθηση χρονικής προοπτικής και ο οραματισμός για το μέλλον

Ο σχεδιασμός της σταδιοδρομίας και η λήψη επαγγελματικών αποφάσεων απαιτούν την απόκτηση νέων ικανοτήτων, οι οποίες διαφέρουν ουσιαστικά από τις δεξιότητες και τις γνώσεις που απαιτούνταν στο παρελθόν. Η χρονική προοπτική, περιλαμβάνει μια νοητική αναπαράσταση του μέλλοντος. Επίσης περιλαμβάνει και  τον βαθμό στον οποίο εκτιμάς και αναμένεις το μέλλον, συμπεριλαμβανομένων των στάσεων, των κινήτρων και των συναισθημάτων σου σχετικά με αυτό. Αυτό σημαίνει ότι  μπορείς να θέτεις στόχους, να έχεις προσδοκίες γι’ αυτούς και να έχεις κίνητρα για την επίτευξή τους. Επιπλέον, μπορείς να παρακολουθείς και να αξιολογείς τις επιδόσεις σου στην επίτευξη αυτών των στόχων.

Αν και το μέλλον είναι αβέβαιο, μπορείς να συλλάβεις και να προτείνεις πολυάριθμα πιθανά μελλοντικά σενάρια.

Ο προσανατολισμός στο μέλλον είναι η υποκειμενική σου  άποψη για το μέλλον, η οποία περιλαμβάνει τις ιδέες, τα συναισθήματα και τις σκέψεις σου σχετικά με αυτό. Η θετική θεώρηση του μέλλοντος και το όραμά του είναι ζωτικής σημασίας για τη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Προάγουν την αισιόδοξη στάση σου στην εξερεύνηση της σταδιοδρομίας σου. Επίσης, διευκολύνουν τη χρήση αποτελεσματικών στρατηγικών αντιμετώπισης για τη διαχείριση των προκλήσεων της διαδικασίας

Δεξιότητες Αντιμετώπισης και Προσαρμογής

Επαγρύπνηση

Είναι η ικανότητά σου  να αναζητάς σχολαστικά πληροφορίες και να τις αξιολογείς προσεκτικά πριν πάρεις μία απόφαση. Να σχεδιάζεις και να παίρνεις τεκμηριωμένες αποφάσεις σε αβέβαια περιβάλλοντα, απορρίπτοντας την αποφυγή, την αναβλητικότητα και την υπερδιέγερση. Συμβάλει στην ενίσχυση της απόδοσής σου, στην απασχολησιμότητα, την αποτελεσματική διαχείριση των δυσκολιών που έχουν οι επαγγελματικές αναζητήσεις. Ενδυναμώνει τον αυτοέλεγχο, την αυτενέργεια και την αυτονομία στις αποφάσεις σου.

Η ικανότητα παρακίνησης για την επίτευξη ενός στόχου, η επιμονή  στο στόχο όταν έρχεται η απογοήτευση, ο έλεγχος των παρορμήσεων, η ρύθμιση της διάθεσης, η ενσυναίσθηση και η αισιοδοξία αποτελούν σημαντικές πτυχές της συναισθηματικής νοημοσύνης.Ε Αποδεδειγμένα έχει θετικό αντίκτυπο στην ευημερία, την υγεία και την επιτυχία σου σε διάφορους τομείς. Λειτουργεί ως προσαρμοστικός μηχανισμός που σου επιτρέπει να αλληλεπιδράς αποτελεσματικά με το περιβάλλον σου.. Η συναισθηματική νοημοσύνη περιλαμβάνει την ικανότητα σου να   αναγνωρίζεις, να εκφράζεις και να ελέγχεις τα συναισθήματά σου για μπορείς να διαχειρίζεσαι το επαγγελματικό στρες και τις συνέπειών του . Έτσι προστατεύεσαι από  αρνητικά αποτελέσματα για την υγεία σου.

Ανθεκτικότητα

Είναι η ικανότητά σου  να αντιμετωπίζεις και να αναδομείς τις δυσκολίες, τις αλλαγές και τις ευκαιρίες στο περιβάλλον σου , εστιάζοντας στη λειτουργική αντιμετώπιση και όχι στην αποφυγή τους. Συνήθως συμβαδίζει με την προσαρμοστικότητα, που περιλαμβάνει την ψυχική αντιμετώπιση ξαφνικών αλλαγών. Έχει δύο  βασικές διαστάσεις:

• η μία σχετίζεται με τη συνολική ευημερία σου με βάση τις αναμενόμενες συμπεριφορές και τα αναπτυξιακά ορόσημα
• και η άλλη συνδέεται με την έκθεση σε δύσκολες συνθήκες που θα μπορούσαν να εμποδίσουν τη φυσιολογική σου ανάπτυξη.

Η  ανθεκτικότητα δεν είναι ένα σταθερό χαρακτηριστικό αλλά μια εξελισσόμενη διαδικασία που επηρεάζεται από τις περιβαλλοντικές συνθήκες. Κατά συνέπεια, μπορεί να παρουσιάζεις ψυχική ανθεκτικότητα σε ορισμένα σημεία της ζωής σου αλλά όχι σε άλλα, καθώς οι αναπτυξιακές αλλαγές και οι συνθήκες  παίζουν σημαντικό ρόλο.

Έχοντας ως νέος ανθεκτικότητα σημαίνει ότι δεν αποφεύγεις τις δύσκολες καταστάσεις και τις διαχειρίζεσαι με τρόπο που να λειτουργούν θετικά για σένα και για την απόκτηση περισσότερης γνώσης.

Ως ενήλικας  καταφέρνεις να επιβιώνεις μέσα από τα συναισθήματα και τις συνέπειες που φέρνουν οι εντάσεις και τα επώδυνα γεγονότα που μπορεί να βιώσεις.

Προσχεδιασμένη τυχαιότητα

Ο ταχέως μεταβαλλόμενος χαρακτήρας των σημερινών κοινωνιών ασκεί πολυεπίπεδη επίδραση πάνω σου. Καλείσαι συνεχώς να κατασκευάζεις και να ανακατασκευάζεις πτυχές της σταδιοδρομίας σου για να παραμένεις λειτουργικός σε ένα απρόβλεπτο εργασιακό περιβάλλον. Στο πλαίσιο αυτό, όροι όπως αλλαγή, μετάβαση, πολυπλοκότητα, αβεβαιότητα, προσαρμογή, προσαρμοστικότητα και δια βίου μάθηση αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία. Αντίθετα, όροι όπως γραμμικότητα, ασφάλεια, βεβαιότητα και σταθερότητα αποδυναμώνονται.

Οι δυναμικές διαδικασίες που επικρατούν στους σημερινούς οικονομικούς και κοινωνικούς τομείς δεν σου επιτρέπουν πλέον σταθερές πορείες σταδιοδρομίας για να σχεδιάσεις το μέλλον σου. Έτσι χρειάζεται να αλλάζεις τις προσωπικές και επαγγελματικές σου επιλογές και να προσαρμόζεσαι στις εκάστοτε συνθήκες για να αντλείς  ικανοποίηση από την επαγγελματική και προσωπική σου ζωή. Μερικές φορές, η αλλαγή αυτή είναι ευπρόσδεκτη, ενώ άλλες φορές όχι.

Όταν όμως είσαι ανοιχτός και θετικός απέναντι σε νέες καταστάσεις και απρόβλεπτα γεγονότα μπορείς να βελτιώσεις την επαγγελματική και προσωπική σου ζωή. Αναπτύσεις περιέργεια (εξερεύνηση νέων ευκαιριών μάθησης), επιμονή (υπερνίκηση εμποδίων), ευελιξία (προσαρμογή σε μεταβαλλόμενες καταστάσεις). Καθώς επίθης αισιοδοξία (πίστη σε νέες ευκαιρίες) και ανάληψη κινδύνου (ανάληψη δράσης μπροστά στην αβεβαιότητα).

Δεξιότητες Στρατηγικής και Κριτικής Σκέψης

Κριτική σκέψη

Η κριτική σκέψη είναι η διαδικασία της χρήσης πληροφοριών από πολλαπλές πηγές και της εξαγωγής συμπερασμάτων με βάση την ενεργό ανάλυση και την αμφισβήτησή τους και όχι την παθητική τους αποδοχή. Περιλαμβάνει διαφορετικούς τρόπους σκέψης και εξέτασης πληροφοριών από διάφορες πηγές. Χρησιμοποιώντας την κριτική  σκέψη αξιοποιείς τις  πολλαπλές πηγές πληροφοριών. Στη συνέχεια τις συγκρίνεις και απορρίπτεις τις λανθασμένες και ασυνεπείς πληροφορίες και αξιολογείς της αξιοπιστίας των πηγών. Η κριτική σκέψη εξάλου σε βοηθά στην ιεράρχηση των χρήσιμων πληροφοριών με βάση τις προσωπικές και επαγγελματικές αξίες, ανάγκες και επιθυμίες σου.

Επαγγελματική προσαρμοστικότητα

Δείχνει πόσο έτοιμος είσαι να ανταποκριθείς σε όλους τους πιθανούς στόχους ανάπτυξής σου. Αυτοί σχετίζονται με την προετοιμασία και τη συμμετοχή σου σε επαγγελματικούς ρόλους. Επίσης σε βοηθά να αντιμετωπίσεις όλες τις απρόβλεπτες προσαρμογές που μπορεί να απαιτηθούν λόγω των αλλαγών στις εργασιακές πρακτικές και στην ευρύτερη αγορά εργασίας. Όσο περισσότερο ασχολείσαι με την επαγγελματική σου πορεία και εμπλέκεσαι σε δραστηριότητες όπως η υποβολή ερωτήσεων, η αναζήτηση πληροφοριών και η αλληλεπίδραση με άτομα που θα σε υποστηρίξουν, τόσο πιο προσαρμόσιμος γίνεσαι, μαθαίνοντας από τα λάθη σου, δοκιμάζοντας και  αναζητώντας ευκαιρίες για ανάπτυξη και εξέλιξη.

Η Σημασία των Δεξιοτήτων Διαχείρισης Σταδιοδρομίας

Η ανάπτυξη δεξιοτήτων διαχείρισης της σταδιοδρομίας σου διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στο να αποκτήσει νόημα η εργασία σου. Σου επιτρέπουν να ακολουθήσεις τον επαγγελματικό προσανατολισμό που μεγιστοποιεί όλες τις πτυχές της επαγγελματικής σου πορείας. Και να αυξήσεις έτσι την ικανοποίησή σου από τις επαγγελματικές σου επιδιώξεις.

Χρειάζεται λοιπόν στην πορεία της καριέρας σου, να καλλιεργήσεις και να αξιοποιήσεις αποτελεσματικά τις δεξιότητες διαχείρισης της σταδιοδρομίας σου. Έτσι ώστε να ευθυγραμμίζεται με τα μακροπρόθεσμα επαγγελματικά σου σχέδια.και ανεξάρτητα από τον προσανατολισμό που αποδίδεις στη σταδιοδρομία σου. Θα αναπτύξεις αναμφίβολα ένα μελλοντικό όραμα και θα αποσαφηνίσεις ένα σχέδιο επαγγελματικής πορείας. Είτε πρόκειται για την εργασία και την επαγγελματική εξέλιξη, είτε το κοινωνικό έργο και την κοινωνική ενσωμάτωση είτε την απασχολησιμότητα. Αυτό σημαίνει ότι οι δεξιότητες διαχείρισης της σταδιοδρομίας δεν σου  δίνουν μόνο αυτογνωσία, αλλά και ενισχύουν την ικανότητά σου να διαχειρίζεσαι την προσωπική και κοινωνική σου ζωή με αποτελεσματικό τρόπο. Αναπτύσσουν πολυεπίπεδες δεξιότητες που μπορεί να έχουν αποκτηθεί σε ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων. Βοηθούν επίσης να κατανοήσεις τη σημασία της εργασίας και των κοινωνικών σου σχέσεων στη διάρθρωση της καριέρας.

Επομένως, ανεξάρτητα από τον επαγγελματικό προσανατολισμό σου εάν το επάγγελμα που ασκείς σου παρέχει το επιθυμητό επίπεδο αυτοεκτίμησης, κατεύθυνσης και αυτοδιαχείρισης, μπορείς να αξιοποιήσεις τα δυνατά σου σημεία και να διερευνήσεις ένα ευρύ φάσμα εναλλακτικών επιλογών σταδιοδρομίας, επιτυγχάνοντας έτσι ικανοποίηση και ψυχολογική ευημερία.